ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 60

धूप

धूप हा बहुवर्षायू वृक्ष डिप्टेरोकोर्पेसी कुलातील असून त्याचे शास्त्रीय नाव वॅटेरिया इंडिका आहे. हा वृक्ष मूळचा भारतातील असून महाराष्ट्र, केरळ, तमिळनाडू व कर्नाटक राज्यांतील सदाहरित वनांत आढळतो. महाराष्ट्रात हा वृक्ष तिल्लारीच्या वनांत आढळतो. लाकड ...

अल्केम लॅबोरॅटोरीज

अल्केम लॅबोरेटरीज लिमिटेड ही एक बहुराष्ट्रीय औषधनिर्माण संस्था आहे. त्याचे मुख्यालय मुंबई, महाराष्ट्र, येथे आहे. तेथे फार्मास्युटिकल जेनेरिक्स, फॉर्म्युलेशन आणि न्यूट्रस्यूटिकलची निर्मिती व विक्री केली जाते.

भारतीय जेवण

भारतामध्ये अनेक प्रथा अशा आहेत, ज्यांचा संबंध मनुष्याच्या आरोग्याशी आहे. यामधीलच एक प्रथा जमिनीवर बसून जेवण करण्याची आहे. आजही ज्या भारतीय घरांमध्ये जेवण पारंपारिक पद्धतीने वाढते जाते, ते जमिनीवर बसून अन्न ग्रहण करतात. सध्याच्या काळात अनेक लोक जम ...

क्षुरिका उपनिषद

हे उपनिषद कृष्ण यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. याच्यात एकूण २५ मंत्र आहेत. हे उपनिषद् नावाप्रमाणेच तत्त्वज्ञानाच्या प्रतिबंधक घटकांना कापून टाकण्यास सुरी किंवा चाकूप्रमाणेच समर्थ आहे. योगाच्या अष्टांगंपैकी धारणेच्या सिद्धीची आणि तिच्या प्रतिफळाची विशेष ...

कुंडलिनी

कुंडलिनी ही हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाची संकल्पना अाहे. ही दैवी ऊर्जा पाठीच्या कण्याच्या तळाशी वसलेली असते असे मानले जाते. ही संकल्पना शैव तंत्रामध्येही अाढळते. तिथे कुंडलिनीस दैवी स्त्रीत्वाशी संबंधित असलेली शक्ती मानले जाते. तांत्रिक अभ्यासानुस ...

कैवल्य उपनिषद

हे उपनिषद् कृष्ण यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. महर्षी अश्वलायन यांच्या जिज्ञासेचे समाधान करताना ब्रह्माजींनी कैवल्यपदाच्या प्राप्तीचे मर्म या उपनिषदात समजावून दिलेले आहे. या ब्रह्मविद्येची प्राप्ती कर्म, धन किंवा संतती यांच्या सहाय्याने अशक्य असल्याचे ...

परमहंस परिव्राजक उपनिषद

हे उपनिषद् अथर्ववेदाशी संबंधित आहे. हे गद्यात्मक असून याच्यात पाच मोठे अनुच्छेद आहेत. यामध्ये परमहंस परिव्राजकाची लक्षणे, परिव्रजनाचे अधिकारी, परिव्रज्या प्राप्तीचे विधी इत्यादींचे विवेचन केलेले आहे. उपनिषदाचा शुभारंभ पितामह ब्रह्माजींनी आपले पित ...

सारंग

सारंग पक्षी हा जगातील सर्वात मोठा उडणारा पक्षी आहे. हा पक्षी क्रंच नावाच्या रूपात देखील ओळखला जातो. भारतामध्ये जगात सर्वाधिक पक्षी आहेत. सर्वात मोठा पक्षी असण्या-व्यतिरिक्त, या पक्ष्याच्या काही इतर वैशिष्ट्यांना विशेष महत्त्व आहे. उत्तर प्रदेशचे ...

म.ए.सो. गरवारे कॉलेज ऑफ कॉमर्स

म.ए.सो. कॉलेज ऑफ कॉमर्स’ या नावाने महाविद्यालयाची स्थापना १९६७ साली झाली. उद्योगपती श्री. आबासाहेब गरवारे यांच्या गौरवार्थ महाविद्यालयाचे नामकरण १९७१ साली ‘म.ए.सो. गरवारे कॉलेज ऑफ कॉमर्स’ असे झाले. ११वी ते पी.एच.डी. पर्यंतचे शिक्षण येथे दिले जाते ...

कारिवणा

वनस्पतीशास्त्रीय नावः Hydrocotyle asiatica L. किंवा Centella asiatica कुळ: Umbelliferae नाम: - सं. मण्डूकपर्णी, एकपर्णी; को. एकपानी; हिं. ब्रह्ममंडूकी, खुलखुडी, बल्लारि; बं. ब्रम्हमंडूकी, थलखुरी; गु. खडब्राह्मी; क. ओंदेलग; ते. मंडूकब्रह्मी; ता. व ...

मुक्तिकोपनिषद

मुक्तिका हे एक उपनिषद आहे. या उपनिषदाचे स्वरूप राम व हनुमान यांच्यामधील संवादाचे आहे. वेदान्त शिकवताना राम म्हणतो," त्यांचा एकच श्लोक भक्तीने वाचून एखादी व्यक्ती माझ्याशी एकरूप होऊ शकते.” हनुमान मुक्तीच्या वेगवेगळ्या प्रकारांबद्दल विचारतो तेव्हा ...

गुटखा

गुटखा सुपारी व तंबाखू यांच्या मिश्रणामध्ये सुवासिक द्रव्ये घालून बनवला जातो. हा आरोग्यास अत्यंत अपायकारक आहे. तरीही काही लोक याचे आवडीने सेवन करतात कारण यातल्या तंबाखूमुळे याचे व्यसन लागते.

शुभम मस्तापुरे

पालम: पाकिस्तानच्या सैनिकांनी केलेल्या गोळीबारात शहीद झालेले जवान शुभम मुस्तापुरे हे मागील वर्षीच भारतीय सैन्य दलात दाखल झाले़ सैन्यात भरती होण्याचे स्वप्न पूर्ण झाल्याने सुटी घेऊन गावाकडे आलेल्या शहीद शुभम यांनी गाव जेवण देऊन आनंद साजरा केला होत ...

सूज

सूज म्हणजे एक शरीराचा भाग तात्पुरता असामान्य आकारात वाढणे आहे. हे उती मध्ये द्रवपदार्थ जमा झाल्याने होते. सूज ही सामान्यीकृतपणे संपूर्ण शरीरावर येऊ शकते, किंवा एक विशिष्ट भाग किंवा अवयव प्रभावित होऊ शकतो. सूज ही वेदना, उष्णता, लालसरपणा या वैशिष्ट ...

कादवा नदी

महाराष्ट्रातल्या नाशिक जिल्ह्यातली कादवा नदी ही एक छोटी नदी असली तरी गोदावरी नदीची एक महत्त्वाची उपनदी आहे. तिचा उगम आणि प्रवास दिंडोरी तालुक्यातून होतो.

गर्भधारणा व गर्भबाहुल्य

अंड आणि शुक्राणू यांचा संयोग होऊन गर्भ तयार होतो. विविध प्राण्यांमध्ये गर्भधारणेचा काळ वेगवेगळा असतो. मानवामध्ये तो २९० दिवसांच्या आसपास असतो. कधीकधी एकाच वेळी एकापेक्षा अधिक गर्भ तयार होऊ शकतात. त्या प्रकाराला ‘गर्भबाहुल्य’ असे म्हणतात. प्रस्तुत ...

जाबाल उपनिषद

हे उपनिषद् शुक्ल यजुर्वेदाशी संबंधित आहे. यात एकूण सहा खंड आहेत. पहिल्या खंडात भगवान बृहस्पती आणि याज्ञवल्क्य यांचा संवाद आहे ज्यात प्राणविद्येचे विवेचन केलेले आहे. याज्ञवल्क्य यांनी प्राणाचे स्थान, ब्रह्मस्थान आणि देवयजनाचे एकमात्र स्थान ‘अविमुक ...

एल.एल. झामेनहॉफ

लुडविक लेजझर झामेनहॉफ हे एस्पेरांतो या जगातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या कृत्रिम भाषेचे जनक समजले जातात व्यवसायाने डॉक्टर असलेल्या झामेनहॉफ यांनी वयाच्या चौदाव्या वर्षी एस्पेरांतोची रचना केली, युद्धविरहित जग हे एका समान भाषेमुळे शक्य आहे, असे त्य ...

भोटी भाषासमूह

साचा:Infobox language family भोटी, एक होणारी गट प्रस्तावित तिबेटीक भाषा आणि तिबेट, उत्तर भारत, नेपाळ, भूतान, आणि उत्तर पाकिस्तान मध्ये बोलल्या संबंधित चीनी-तिबेटी भाषांचा एक प्रस्तावित गट आहे. या सर्व भाषा एक चीन-तिबेटमध्ये सामायिक नवकल्पनांनी वै ...

बीट

बीट हे एक प्रकारचे अन्न साठवणारे मुळ आहे. ह्यापासुन लोहमोठया प्रमाणात मिळते. अमेरिकेत यापासुन साखर मिळवतात. शास्त्रीय नाव- बि.बीट चवीला रुचिकर असून पौष्टिक आहे.बीटापासून नैसर्गिक रंग तयार केला जातो.हा नैसर्गिक रंग त्वचेला घातक नसतो.बीटाचे वेगवेगळ ...

निर्णयसागर

निर्णयसागर हे महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध मुद्रणालय असून निर्णयसागर ही एक टंकशाळा तसेच प्रकाशनसंस्थाही होती. जावजी दादाजी चौधरी ह्यांनी ह्या मुद्रणालयाची स्थापना १८६९ साली केली. सुबक आणि वाचनीय देवनागरी टंक तयार करण्यासाठी तसेच मुद्रणासाठी निर्णयस ...

माझी आई मराठी निबंध

आई ही एक आहे जी आपल्याला जन्म देते आणि आपली काळजी घेते. आईच्या या नात्याचा जगात सर्वाधिक आदर केला जातो. हेच कारण आहे, जगात बर्‍याचदा जीवन देणाऱ्या आणि सन्माननीय गोष्टींना मदर इंडिया, मदर अर्थ, मदर अर्थ, नेचर मदर, आई इत्यादी म्हणून माता म्हटले जात ...

महाराष्ट्र-सारस्वत

महाराष्ट्र-सारस्वत हा वि. ल. भावे ह्यांनी लिहिलेला ग्रंथ मध्ययुगीन मराठी साहित्याच्या इतिहासाची मांडणी करणारा प्रसिद्ध ग्रंथ आहे. ह्या ग्रंथांच्या आजवर विविध आवृत्त्या प्रकाशित झालेल्या आढळतात. चौथ्या आवृत्तीला डॉ. शं. गो. तुळपुळे ह्यांनी लिहिलेल ...

चौसष्ट प्राचीन भारतीय लिपि

१ ब्राह्मी लिपि, २ खरोष्टी, ३ पुष्करसारी, ४ अंग, ५ वंग, ६ मगध, ७ मांगल्य, ८ मनुष्य, ९ अंगुलीय, १० शकरी, ११ ब्रह्मवल्ली, १२ द्राविड, १३ कनारि, १४ दक्षिण, १५ उग्र, १६ संख्या, १७ अनुकोम, १८ ऊर्ध्वधनु, १९ दरद, २० स्वास्य, २१ चीन, २२ हूण, २३ मध्याक्षर ...

कुलदीपक (चित्रपट)

कुलदीपक हा भारतीय १९९१ मधील मराठी भाषेचा चित्रपट आहे ज्याचे दिग्दर्शन एन.एस. वैद्य. या चित्रपटात श्रीराम लागू लक्ष्मीकांत बेर्डे सविता प्रभुणे आणि शेखर नवरे मुख्य भूमिकेत आहेत. २१ डिसेंबर १९९० रोजी तो प्रसिद्ध झाला.

अभिलेखागार

ऐतिहासिक दस्तऐवज ज्या ठिकाणी जतन करून ठेवलेले असतात,त्या ठिकाणास अभिलेखागार असे म्हणतात. अभिलेखागारांमध्ये महत्वाची जुनी कागदपत्रे,दप्तरे,जुनी चित्रपट, जागतिक करारांचे ऐवज इत्यादी जतन करून ठेवले जाते. अभिलेखागारांमुळे मूळ कागदपत्रांचे संदर्भ मिळत ...

मेगॅलडॉन

मेगॅलडॉन ही एक नामशेष झालेल्या शार्कची प्रजाती आहे. ही अंदाजे २३ ते २.६ दशलक्ष वर्षांपूर्वी अस्तित्वात होती. मेगॅलडॉन च्या वर्गीकरणासंबंधी काही वाद झाला होता: काही संशोधकांनी असा दावा केला की तो लॅमनीडे कुटुंबातील होता आणि ग्रेट व्हाईट शार्कशी सं ...

धनेगाव नांदेड

धनेगाव धनेगाव हे महाराष्ट्रराज्यातील नांदेड शहराच्या बाजूला वसलेले मोठे गाव आहे. शहरा पासून अवघ्या 8 कि.मी.अंतरावर असलेली गाव तसेच नांदेड जिल्हातील सर्वात मोठी दुसऱ्या क्रमांकाची ग्रामपंचायत आहे. गोदावरी नदीच्या दक्षिणेला पुर्व-पश्चिम अशा लंब आका ...

शरीर छेदन

शरीर छेदन हा एक शरीर सुधारण्याचा प्रकार आहे. यात मानवी शरीराच्या एखाद्या भागाला भोक पाडतात किंवा कापतात. त्याठिकाणी एखादा दागिना घालतात किंवा एखादा इम्प्लांट केला जातो. छेदन हा शब्द शरीराला छेदन करण्याच्या कृतीचा किंवा अभ्यासाचा किंवा या कृतीतून ...

सुडोकू

सुडोकू हा एक कोडेवजा खेळ आहे जो शब्दकोडे, जादूचा चौरस किंवा बुद्धिबळाच्या कोड्यांप्रमाणे वर्तमानपत्रात छापला जातो. यात एका चौरसाचे ९x९ छोट्या चौरसांमध्ये विभाजन करतात. या खेळाचा उद्देश हा आहे की प्रत्येक ओळीत आणि स्तंभात १ ते ९ पर्यंतचे अंक अशा प ...

स्प्रिंट (कमी अंतर भरधाव वेगात धावणे)

इवलेसे|300x300अंश| एक धावपटू सुरूवातीच्या ब्लॉक्सपासून पुढे सरकते. जेव्हा तिने सेट स्थान स्वीकारले तेव्हा ब्लॉक्सने तिला स्नायूंना आयोमेट्रिकली प्रीलोड करण्यास मदत केली; हे तिला अधिक सामर्थ्यवानपणे पुढे जाण्यास आणि वेगवान प्रारंभ करण्यास अनुमती द ...

हिंदी चित्रपटातील दुहेरी भूमिका

एकाच हिंदी चित्रपटात दुहेरी भूमिका किंवा त्याहून अधिक भूमिका असणारे काही चित्रपट आहेत. असे चित्रपट आणि त्यांत एकाहून अधिक भूमिका करणारे अभिनेते== अदालत अमिताभ बच्चन - २ भूमिका बडे मियां छोटे मियां गोविंदा -२ चाचा चौधरी राजा परांजपे - २ व्हॉट्‌स य ...

खापरखवल्या

अतिशय दुर्मिळ असा हा खापरखवल्या जातीचा साप आहे. हा बिन विषारी असून हा पावसाळ्यात जास्त आढळतो. ह्या सापला इंग्रजीत फीप्संस शिल्ड्टेल अस म्हणतात. हा साप महाराष्ट्रात तो मुंबई, पुण्या जवळ डोंगराळ भागात तसेच सातारा, महाबळेश्वर आणि कर्नाटकच्या काही भा ...

कोल्हपुर पर्यटन कन्हेरी मट

कणेरी मठ कोल्हापूरपासून बंगळूरूच्या दिशेने जायला लागले की जेमतेम १० कि.मी. वर कणेरीचा फाटा लागतो. तिथे उजवीकडे वळले की ४ कि.मी. वर कणेरी मठ आहे. येथे एक प्राचीन शिवमंदिर असून इथल्या शिविलगाची स्थापना १४ व्या शतकात एका िलगायत धर्मगुरूने केल्याचे स ...

पालक पनीर

पालक पनीर हा पालक व पनीर वापरुन केलेला पंजाबी खाद्यपदार्थ आहे. साहित्य: कसुरी मेथी मीठ टोमॅटो हळद जिरे पूड पालक १ जुडी तेल लाल तिखट धणे पूड गरम मसाला पनीर कृती: एक चमचा तेल तव्यामध्ये गरम करावे. लहान आकाराचे टोमॅटो बारीक करुन त्यामध्ये घालावे व ए ...

जलपरी

जलपरी हा लोकसाहित्यामध्ये आढळणारा एक विशिष्ट काल्पनिक प्राणी आहे. जलपरीचे वरचे अर्धे शरीर हे मानव स्त्रीचे असते व उरलेले कंबरेपासून खालचे शरीर हे मासळीचे असते. जलपरी पाण्यात अथवा काही काळ जमिनीवर ही राहू शकते. सुंदर स्त्री ला उपमा देण्याकरता अनेक ...

पैंगल उपनिषद

हे उपनिषद शुक्लयजुर्वेदीय आहे. यामध्ये एकूण चार अध्याय आहेत. या उपनिषदात पैंगल ऋषी आणि महर्षी याज्ञवल्क्य यांच्या प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून परमकैवल्याचे रहस्यवर्णन केलेले आहे. पहिल्या अध्यायात महर्षी याज्ञवल्क्य यांनी सृष्टीच्या प्राकट्याचे वै ...

खुसखुशीत भजी

साहित्य: * हरभरा डाळ एक वाटी * ५ते ७ हिरव्या मिरच्या * कांदे ७ ते ८ * जिरे २ टेबल चमचे * कोथिंबीर चवीपुरती * मीठ चवीपुरती * ओवा चवीपुरता * सोडा चीमुठ्भर * लसून आवडीनुसार * खोबरे आवडीनुसार * तेल कृती: हरभरा डाळ गरम किवा कोमट पाण्यात भिजत अंदाजे ३ ...

देऊळगाव (मा)

देऊळगाव हे गाव नांदेड जिल्हातील लोहा तालुकात आहे. देऊळगाव हे गाव लातूर माहामार्गा च्या पशिचम दिशेला 6kmआंनतरावरआहे. देऊळगाव या गावची पोस्ट बेरळी आहे. पिनकोड431708आहे. तसेच दक्षिण दिशेला तळे आहे.आणि पुर्व दिशेला छोटासा माळ आहे. देऊळगावा मध्ये एक म ...

बेरळी खू

बेरळी.खू. बेरळी हे गाव नांदेड जिल्हातील लोहा तालुकात आहे. बेरळी हे गाव लातूर माहामार्गा च्या पशिचम दिशेला 4kmआंनतरावरआहे. देऊळगाव या गावची पोस्ट बेरळी आहे. पिनकोड431708आहे. तसेच दक्षिण दिशेला रेनुकादेवी मंदीर आहे.आणि पुर्व दिशेला छोटासा माळ आहे. ...

ताडी

ताडी हे ताडफळापासून तयार केले जाणारे पेय आहे. ताडाच्या झाडास माथ्यावर तीक्ष्ण हत्याराने खाच पाडल्यावर, त्यातुन निघणारा रस. हा रस त्या केलेल्या खाचेखाली मडके बांधून त्यात गोळा करतात. हा रस प्रकृतीने थंड असतो. सूर्योदय झाल्यावर हा आंबतो. त्यापूर्वी ...

एकनाथ महाराजांचा वाडा

औरंगाबाद जिल्ह्यातील पैठण तालुक्याचे मुख्य ठिकाण पैठण हे औरंगाबादेपासून ५० किलोमीटर अंतरावर गोदावरीकाठी वसले आहे. पैठण हे तेथील संत एकनाथांची समाधी, जायकवाडी धरण, ज्ञानेश्वर उद्यान तसेच पैठणी साडी यांच्यासाठी प्रसिद्ध आहे. या पैठण गावात संत एकनाथ ...

सोलापूरातील अष्टविनायक

सोलापूरातील अष्टविनायक ग्रामदैवत श्री शिवयोगी सिद्धरामेश्वरांनी शहरांच्या विविध भागात जशी ६८ लिंगांची स्थापना केली, तशीच शहराच्या अष्ट दिशांना काळभैरव आणि अष्टविनायकही स्थापिलेले आहेत. शहरातील विविध भक्त मंडळ महिन्यातील प्रत्येक संकष्टी मंगळवारी ...

चितळे डेअरी

चितळे डेअरी ही महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातल्या पलूस तालुक्यातील भिलवडी गावात असलेली दुग्धोत्पादक संस्था आहे. हिची स्थापना इ.स. १९३९मध्ये भास्कर गणेश ऊर्फ बाबासाहेब चितळे यांनी केली. चितळे यांची दुसरी पिढीतीले काकासाहेब व नानासाहेब चितळे यांनी ...

वावडिंग

वनस्पतिशास्त्रीय नाव: Embelia ribes कुळ: Myrsinaceae नाम: - सं. विडंग; हिं. बबेरंग, बाबरंग; पं. बब्रुंग; नेपाळ हिमळचेरी; गु. वावडींग; क. वायुविलंग; ता. वायुविळगम्; सिंगाली उंबेलिअ; मुंबई कर्कनी, वायवरंग, वायमिरी. वर्णन: - वावडिंगाचा खूप लांब असा ...

आईचा छकुला

आईचा छकुला हे १९३५च्या सुमारास गंगूबाई हनगळ यांनी गायिलेले गाणे आहे. त्या काळात हिज मास्टर्स व्हॉइस कंपनीने या गाण्याची तबकडी काढली होती. मामा वरेरकरांनी लिहिलेल्या आणि गंगूबाई हनगळ यांनी गायिलेले हे गाणे त्या काळी महाराष्ट्राच्या घराघरांतून ऐकले ...

पोतराज

पोतराज हा देवीची उपासना करणारा लोकसंस्कृतीचा उपासक आहे. कडकलक्ष्मी नावाची दारी येणारी भिक्षेकरीण दार उघड बया आता दार उघड असे मरीआईला आवाहन करत भिक्षा मागते. या कडकलक्ष्मीला पोतराज असेही म्हणतात.

रसगुल्ला

रसगुल्ला हा मिठाईचा भारतीय पदार्थ आहे.हा पदार्थ मुख्यतः पश्चिम बंगाल व ओडिसात लोकप्रिय आहे. नावे रसगुल्ला बंगालमध्ये रोसोगोल्ला किंवा रोशोगुल्ला म्हणून ओळखला जातो तर ओडिसात रसगोला म्हणून.तर हा पदार्थ रोशगुल्ला,रोसोगुल्ला,रसगोल्ला आणि रसभरी वा रसब ...

चेन्नईतील पेठा

चेन्नईतील पेठा Pet or Pettah in Chennai,Tamilnadu. महाराष्ट्रात ज्या प्रकारे जुन्या काळात पेठांच्या स्वरूपात नगरे विकसित होत गेली तशीच ती दक्षिणेकडेही होत गेली त्याचेच प्रतीक म्हणून आजही अनेक दक्षिण भारतीय महानगरांमध्ये पेठा किंवा पेट्ट् अस्तित्त ...

हार्डी का

हार्डी का एक अमेरिकी फास्ट फूड फ़्रैंचाइज़ है जो पहले 1960 में शुरू हुआ था। यह मुख्य रूप से संयुक्त राज्य अमेरिका के मिडवेस्टर्न राज्यों में संचालित होता है रेस्तरां चिकन स्ट्रिप्स, फ्रेंच फ्राई और बर्गर बेचता है। विलबर हार्डी हार्डी के संस्थापक थे